Helen van de vaderwonde (deel 2): De poppenkast van vaderwonde-fenomenen
Door Katrien Debevere
Dit is deel 2 van een nieuwe reeks over het helen van de vaderwonde. Het onderwerp weeft generatieslang door onze levens en drukt zich uit in kleine en grote gebeurtenissen — fenomenen die ons telkens iets willen tonen. In deze post deel ik de fenomenen die mijn jaar tekenden, hoe ze zich vertoonden als een poppenkast, en welke essentie ze uiteindelijk zichtbaarmaakten.
Wat zijn vaderwonde-fenomenen?
Als systemisch coach werk ik met alles wat zich buiten ons laat zien als ‘fenomenen’. Fenomenologie helpt ons om uit de dagelijkse verschijningen de essentie te distilleren: die ene zin die blijft hangen, dat terugkerende conflict, of een reeks kleine tegenslagen. Fenomenen zijn de signalen die vragen: wat wil dit me in essentie tonen?
Waarom je niet ziet wat je niet ziet
Nu ik erop terugkijk, zat het afgelopen jaar vól van situaties, ervaringen, boodschappen (en dus fenomenen) met de stempel “Vaderwonde” all over them. Maar ik zag het NIET.
Maar je kan niet zien wat je niet ziet!
We hebben allemaal blinde vlekken — ook de mensen die dagelijks met dit werk bezig zijn. Iets weten met je hoofd en in theorie is één ding.
Iets werkelijk begrijpen vraagt om het te voelen en te integreren.
Die blindheid heeft niet te maken met tekorten in wilskracht, maar met diep ingebakken loyaliteiten. Fenomenen nodigen uit om stap voor stap zichtbaar te maken wat nog onbewust is.
Maar zolang die essentie dus nog niet zichtbaar is, voel je je als bij een poppenkast. Veel poppetjes, verschillende decors, kostuums en een wolfje of twee.
Mijn jaar als poppenkast
Het begon allemaal zo onschuldig. Alsof ik per situatie een apart toneelstukje voorgeschoteld kreeg. Ik zat telkens op de eerste rij, soms als toeschouwer, soms als onvrijwillige hoofdrolspeelster. En bij élk nieuw tafereel moest ik weer de nodige obstakels oplossen. Maar wat ik toen nog niet doorhad: het waren allemaal scènes uit één groter theaterstuk. Eén en dezelfde poppenkast.
Laat me wat voorbeelden geven van de afleveringen uit dit knotsgekke jaar:
- Locatiegedoe. Eindelijk had ik na vijf jaar zoeken een plek gevonden in de Vlaamse Ardennen voor mijn opstellingen. Strak geregeld, alles klopte. Tot het telefoontje eind december: “het wordt toch geen match.” Gordijn dicht, nieuw bedrijfje op het podium: poppenkast.
- Samenwerkingen. Vol inspiratie reikte ik naar collega’s in het Veld. Fijn, dacht ik. Tot ik hoorde dat één van hen zonder iets te zeggen met “mijn” locatie aan de haal ging voor zijn werk. Poppenkast met een valse noot.
- Een foutje op sociale media. Zo onschuldig… maar toch genoeg om een ander samenwerkingsplan volledig in elkaar te laten klappen. Poppenkast mét confetti dit keer.
- Huurcontract. Mooi zwart op wit, helemaal officieel. Tot ik op zaterdag een bericht kreeg of ik maandag elders wilde zijn. Serieus? Poppenkast, maar dan in de snelle versie.
- Professionele relaties. Waar ik feedback gaf als systemisch coach, werd ik simpelweg overruled. Communicatie stopgezet. Poppenkast met harde knip.
- Vriendschap en stilte. Een samenwerking met een jarenlange vriendin: stilgevallen. Geen antwoorden meer. Poppenkast in slow motion.
- Mijn huwelijk. Tja, dat was geen toneelstukje, maar een full-blown drama. Schermverslaving, vermijding, botsingen. En dat middenin onze vakantie. Poppenkast op locatie, met extra decor.
- Grenzen aangeven. Ik zei “nee” tegen een vriendin. Zij zei helemaal niets meer. Gordijn dicht, einde verhaal. Poppenkast in mineur.
Op dat moment zag ik al deze gebeurtenissen als losse mini-crisisjes. Ik probeerde telkens een oplossing te vinden voor dat éne toneelstukje. Maar ondertussen was er dus een heel theater aan het spelen, waar ik zelf geen ticket voor had gekocht.
En toen… toen kwam dé mail van mijn vader. Die mail trok niet alleen het gordijn open, maar ook de coulissen weg. Plots werd duidelijk dat dit alles geen losse tafereeltjes waren, maar scènes van hetzelfde grotere stuk. Het stuk dat ik blijkbaar nodig had om écht te kunnen zien wat er achter die poppenkast verscholen zat.
De clou: wat maakte de essentie zichtbaar?
Na de escalatie van alles stond ik in mijn huwelijk op een echt breekpunt. Ik voelde: zo laat ik mezelf niet langer behandelen. Dat besef was een eindpunt én tegelijk een kantelpunt. Vanuit die kwetsbaarheid deed ik iets wat ik anders nooit zou doen: ik stelde een hulpvraag aan mijn gezin van herkomst, waar enkel nog de vaderlijn overblijft. De antwoorden die ik toen ontving van mijn vader en broer lieten mij niet alleen de dynamiek zien die al het hele jaar overal opdook, maar wezen recht naar de wortel. En pas wanneer je die wortel erkent, kan er echte transformatie ontstaan.
De antwoorden van mijn vader en broer waren zó herkenbaar dat ik ze bijna kon aanvinken: ontkenning van mijn werkelijkheid, gaslighting, schuldinductie, afdwingen van hun kaders, geld als machtmiddel. En dat allemaal verpakt in een toon die tegelijk koud én agressief was. Drukletters. Korte, stellige zinnen. Uitroeptekens die meer leken op hamerslagen. Of net de omgekeerde beweging: telkens opnieuw vragen naar mijn emotionele stabiliteit — alsof dát de kern van het probleem zou zijn. En daarna: een oorverdovende stilte. Geen verbinding.
En plots zag ik het: diezelfde machtsdynamieken gevolgd door dezelfde stilte had ik het hele jaar overal meegemaakt. In mijn huwelijk, in vriendschappen, in samenwerkingen, in locaties.
Alles wees in dezelfde richting.
Alsof alle scènes van mijn poppenkast-jaar samen riepen:
HET GAAT OM DE VADERWONDE!
Patronen voelen, herinneren en vertrouwen
En dan komt het.
Als een golf die alles overspoelt. Alsof een tsunami van herinneringen zich aandient: al mijn liefdesrelaties, professionele ervaringen, telkens echo’s van die oerkwetsuur. Daar zie ik de patronen: mezelf niet beschermd weten in onveilige situaties. Geen bedding voelen. Schuld dragen die de mijne niet is. Oververantwoordelijkheid. Verraad en vertrouwensbreuken. Agressie in al zijn vormen. Angst om te verliezen zodra ik geld ontvang. De eeuwige strijd tussen autoriteit en autonomie. En telkens weer: geen beschermde richting vinden wanneer ik mijn zielsmissie in de wereld wil zetten.
En precies daar besef ik: vergeleken met de heftige en ronduit onveilige situaties uit mijn verleden, waren de poppenkasten van dit jaar eigenlijk “kleine, veilige” oefenscènes — een soort podium waar ik kon voelen, leren en grenzen testen. In plaats van mezelf te veroordelen omdat ik dit niet eerder zag, kies ik vertrouwen: de timing klopt nu.
De heling is al begonnen. Jarenlang werkte ik aan de moederwonde en vond ik bedding in de vrouwenlijn. Nu is de uitnodiging om diezelfde zorg, erkenning en volwassenheid in te brengen bij de vaderwonde — in veiligheid, in integriteit, binnen mijn eigen bedding. En zo biedt mijn bedding nu eindelijk de bescherming die ik toen nooit gehad heb.
Wordt vervolgd
Herken jij jezelf als drager van de vaderwonde?
- Welke kleine poppenkastmomenten in je leven fluisteren iets over de vaderwonde die je misschien nog niet helemaal ziet?
- Welke patronen in je relaties of keuzes lijken zich telkens te herhalen, alsof er een onzichtbare draad uit je vaderlijn doorloopt?
- Stel je voor dat je deze patronen in veiligheid kunt voelen en begrijpen… wat zou dat voor jou betekenen?
Wil je deze patronen niet alleen herkennen, maar ook in veiligheid voelen, onderzoeken en helen? In mijn Deep Dive begeleid ik je stap voor stap om de essentie van je vaderwonde te ervaren en ruimte te creëren voor nieuwe energie en autonomie.
